Georgian (Georgia)English (United Kingdom)

[178]იერუსალიმში, მოუმზადებლად, ათი დოგმატის შესახებ, და საკითხავი კოლასელთა მიმართ ეპისტოლიდან: “გაფრთხილდით, ვინმე თქვენგანი არ იქნას გატაცებული სიბრძნისმოყვარებისა და ფუჭი საცდურის მიერ, ადამიანთა გადმოცემის შესაბამისად, სამყაროს სტიქიონთა შესაბამისად” (კოლ. 2.8) და შემდგომი.

1. ბაძავს სათნოებას ბოროტება და ღვარძლი იფქლად წარმოჩენას მეცადინეობს, რომელიც ფორმით იფქლის მსგავსია, მაგრამ გემოსხილვით შეიცნობა1 განმრჩეველთაგან. ეშმაკიც გარდაისახება სინათლის ანგელოზად (2 კორ. 11.14), არა იმისთვის, რომ იქ დაბრუნდეს, სადაც იყო (რადგან მოიგო განუჭედელი გული, როგორც გრდემლი (იობ. 41.15), და აქვს შეუნანებელი არჩევანი), არამედ იმისთვის, რომ ანგელოზთასწორი ცხოვრებით მოქალაქეებს სიბრმავის წყვდიადი და ურწმუნოების წყლულებითი მდგომარეობა გარეშეარტყას.2 მრავალი მგელი დაძრწის ირგვლივ ცხვართა სამოსით (მათ. 7.15),  რომელთაც ცხვართა სამოსი კი შეუძენიათ, მაგრამ არა ჩლიქები და კბილები, არამედ მოსავთ რა შინაური ცხოველის ტყავი და გარეგნობით აცდუნებენ რა უბოროტოებს, კბილებიდან უღმერთობის გამხრწნელ შხამს გადმოადენენ. მაშ, გვესაჭიროება საღვთო მადლი, ფხიზელი გონება და მხედველი თვალები, რომ არ დავზარალდეთ არცოდნის გამო ღვარძლის როგორც იფქლის მჭამელნი, არც მგლის ცხვრად მიღებით წარვიტაცოთ,  არც მომსვრელი ეშმაკის კეთილისმყოფელ ანგელოზად მიჩნევით შთავინთქათ, “რადგან დადის როგორც მბრდღვინავი ლომი და დაეძებს, თუ ვინ შთანთქოს” (1 პეტ. 5.8), თანახმად წერილისა. ამიტომაც შეგვაგონებს ეკლესია, ამიტომაც არის ახლანდელი სწავლებანი, ამიტომაცაა საკითხავები.

2. ღვთისმოსავობის სახე3 ამ ორი რამისგან შედგება: კეთილმოსავობის დოგმატები4 და კეთილი საქმეები.5 არც დოგმატები კეთილი საქმის გარეშე არიან [179]სათნონი ღვთისთვის და  არც კეთილმოსავობის დოგმატთა გარეშე აღსრულებულ საქმეს იწყნარებს ღმერთი. რადგან რა სასარგებლოა კარგად ცოდნა ღვთის შესახებ დოგმატებისა, როდესაც სამარცხვინოდ ვისიძვავთ? კვლავ, რა სასარგებლოა უბიწოება კეთილად, როდესაც ვმგმობელობთ უღირსად?  მაშ, უდიდესი განძია დოგმატთა ცოდნა, მაგრამ საჭიროა ფხიზელი სული, რადგან მრავალნი არიან შეკრებილნი “სიბრძნისმოყვარებისა და ფუჭი საცდურის მიერ” (კოლ. 2.8). წარმართები მჭევრმეტყველების მიერ მიიზიდავენ, რადგან “თაფლი მოწვეთავს მეძავი ქალის ბაგეებიდან” (იგავ. 5.3), წინადაცვეთილთაგანნი [მათთან] მისულებს საღმრთო წერილის მეშვეობით ატყუებენ6, რომელსაც დამახინჯებულად განმარტავენ, იზუთხავენ7 რა სიყრმიდან მხცოვანებამდე და [მაინც] უვიცობაში ბერდებიან. ერეტიკოსთა შვილები კი ქრისტოლოგიისა და მჭევრმეტყველების მეშვეობით აცდუნებენ უბოროტოთა გულებს და ქრისტეს სახელით, როგორც თაფლით, ფარავენ უკეთურების დოგმატთა სამსალას8. ყველა მათგანის შესახებ ერთად ამბობს უფალი: “იხილეთ, ნურავინ გაცდუნებთ თქვენ” (მათ. 24.4). ამის გამო არსებობს სარწმუნოების სწავლება9 და მისი განმარტებანი.

3. მრწამსის გადმოცემამდე10 მართებულად მეჩვენება აუცილებელ დოგმატთა მოკლე კრებულის წარმოდგენა, რომ სათქმელის სიმრავლემ და მთელი წმინდა ორმოცეულის11 დღეთა შუალედის ხანგრძლივობამ სიწრფოებათა დავიწყება არ წარმოშვას თქვენს გონებაში. მაგრამ განვაბნევთ რა ახლა შემოკლებულად, არ [180]დაგვავიწყდება იმავეს უფრო ვრცლად დამუშავება მოგვიანებით. ხოლო დამსწრეთაგან იმათ, რომელნიც უფრო სრულყოფილნი არიან გონებით12 და “გრძნობები უკვე გაწვრთნილი აქვთ კეთილისა და ბოროტის გასარჩევად” (ებრ. 5.14), მოითმინონ, მოისმენენ რა შედარებით ბავშვურ და რძისმაგვარ შესავალს, რათა ერთდროულად იმათ, რომელთაც დამოძღვრის საჭიროება გააჩნიათ, სარგებელი მიიღონ, ხოლო იმათ, რომელთაც აქვთ ცოდნა, იმის თაობაზე, რაც ადრე შეიმეცნეს, მეხსიერება გამოაცოცხლონ.

ღვთის შესახებ [დოგმატი I]

4. მაშ, უპირველესად თქვენს სულს დავუსაფუძვლებ დოგმატს ღვთის შესახებ, რომ ღმერთი არის ერთი მხოლო, უშობელი, დაუსაბამო, უცვლელი, გარდაუქმნელი, არც სხვისგან შობილი და არც სიცოცხლის გამგრძელებლად სხვისი მქონებელი, არც დროში სიცოცხლის დამწყები და არც ოდესმე დასრულებადი, და რომ თავად არის სახიერი და მართლმსაჯული, რადგან თუკი ოდესმე მოისმენ ერეტიკოსის საუბარს იმის შესახებ, რომ სხვა არის მართლმსაჯული და სხვა არის სახიერი, [ზემოთქმულის] უმალ გამხსენებელმა შეიცნო ერესის შხამი. უკრძალველად (ἀσεβῶς) თავხედობენ ზოგნი ერთი ღმერთის გაყოფას სიტყვით, ზოგნი კი სხვად ამბობენ სულის შემოქმედსა და მეუფეს, ხოლო სხვად სხეულისას, მოძღვრობენ რა ორივენი უგუნურად და უწმინდურად (δυσσεβῶς). როგორ იქნება ორი უფლის მონა ერთი ადამიანი, როცა უფალი ამბობს სახარებაში: “არავის ძალუძს ორი უფლის მონობა” (მათ. 6.24)? მაშ, ერთია მხოლო ღმერთი, შემოქმედი (ὁ ποιητής) სულისა და სხეულისა, ერთია შემქმნელი (ὁ δημιουργός) ცისა და მიწისა, შემოქმედი (ὁ ποιητής) ანგელოზთა და მთავარანგელოზთა, რომელმაც მრავალი რამ კი შექმნა, მაგრამ მხოლოდ ერთისა არის მამა უწინარეს საუკუნეთა: თავისი ერთი მხოლო მხოლოდშობილი ძისა, რომლის მიერაც შექმნა ყოველივე _ ხილულიც და უხილავიც.

5. ეს მამა ჩვენი უფლისა იესო ქრისტესი არ გარშემოიწერება რამ ადგილით, არ არის მცირე ცაზე, არამედ მისი თითის ნამოქმედარია ცანი (ფს. 8.4) და მთელი დედამიწა უჭირავს თავისი პეშვით (ეს. 40.12), ის არის ყველაფერში და ყველაფრის მიღმა13. ნუ გეგონება, რომ იგი მზეზე მცირეა ბრწყინვალებით, ან თანაბარია მისი, რადგან ის, ვინც მზე შექმნა, თავად უპირველესად მართებს იყოს ბევრად უფრო შეუდარებელი14, უდიდესი და უბრწყინვალესი. წინასწარმცოდნეა მოსალოდნელთა და ყველაფრის შემძლეა, ყველაფერი იცის და აკეთებს, როგორც სურს. არ ექვემდებარება მოვლენათა თანმიმდევრობას, არც შობის დროს ვარსკვლავთა განლაგებას15, არც შემთხვევითობას, არც ბედისწერას, ყოვლითურთ სრუ[181]ლია და თავის თავში მოიცავს სიქველეთა ყოველგვარ სახეს. არც დაიმცრობა და არც აღორძინდება, არამედ მუდამ იგივეა და იმავენაირად მყოფი. განუმზადებს სასჯელს ცოდვილებს და გვირგვინებს მართლებს.

6. შემდგომში სხვადასხვაგვარად განიდრიკა ერთი ღმერთისგან ბევრი და ზოგმა მზე გააღმერთა, რომ მზის ჩასვლის შემდგომ, ღამის საათებში, უღმერთოდ დარჩენილიყო, ზოგმა კი მთვარე, რათა დღისით ღმერთი არ ჰყოლოდა, სხვებმა - დანარჩენი ნაწილი კოსმოსისა. ზოგმა - ხელობანი, ზოგმა - საკვები, ზოგმა სიამოვნება, ზოგიერთმა კი, დედათბორგნეულმა,16 შიშველი ქალის კერპი აღმართა შემაღლებულზე, აფროდიტე უწოდა და დაუფარავად სცა თაყვანი ვნებას. სხვებმა, ოქროს ბრწყინვალებით განცვიფრებულებმა, იგი და დანარჩენი ნივთიერებები გააღმერთეს. თუკი ვინმე ღვთის ერთმთავრობის შესახებ სწავლებას დაისაფუძვლებს გულში და მას ერწმუნება, ერთბაშად ამოძირკვავს მთელი კერპთმსახურების ბოროტებისა და ერეტიკოსთა საცდურის სიდამპლეს. ამრიგად, კეთილმსახურების ეს პირველი დოგმა ჩაინერგე შენ სულში სარწმუნოებისთვის.

ქრისტეს შესახებ [დოგმატი II]

7. გწამდეს ერთი ძე ღვთისა, ერთი და მხოლო, უფალი ჩვენი იესო ქრისტე, ღმერთი - შობილი ღვთისგან, სიცოცხლე - შობილი სიცოცხლისგან, ნათელი - შობილი ნათლისგან, ყოვლითურთ მსგავსი მშობლისა. რომელმაც არა დროში მიიღო მყოფობა, არამედ საუკუნეთა უწინარეს მარადიულად და მიუწვდომლად იშვა მამისგან. ღვთის სიბრძნე, ძალი და ჰიპოსტასური სიმართლე17. მამის მარჯვნივ მჯდომი ყველა საუკუნეზე უწინარეს, რადგან არა, როგორც ზოგიერთმა მიიჩნია,  ვნების შემდგომ თითქოსდა ღვთისგან გვირგვინოსანქმილმა მიიღო მარჯვენითი საყდარი მოთმინების გამო, არამედ მას შემდეგ რაც არის, არის კი   შობილი მამისგან მარადიულად, აქვს მეუფებრივი ღირსებაც. თანამოსაყდრე მამისა, ღმერთი მყოფი18, სიბრძნე და ძალი, როგორც ითქვა. მამასთან თანამმეუფებელი და მამის მიერ ყოველივეს შემოქმედი, მაგრამ არა დაკლებული ღვთაებრივ ღირსებას. იცნობს მშობელს, ისევე როგორც თავადაც ცნობილია მშობლისგან. მოკლედ რომ ვთქვათ, სახარებაში დაწერილს გაიხსენე, რომ “არავინ იცნობს ძეს გარდა მამისა, და არც მამას იცნობს ვინმე გარდა ძისა” (მათ. 11.27).

8. ნუ განასხვავებ19 მამისგან ძეს, ნურც შერწყმას მოიმოქმედებ და ძემამობას20 ირწმუნებ, არამედ გწამდეს, რომ ერთი მხოლოდშობილი ძე ჰყავს ერთ ღმერთს, ყოველი საუკუნის უწინარესი ღმერთი სიტყვა. სიტყვა არა ჰაერის გადმოდინებით წარმოთქმული, არც უჰიპოსტასო სიტყვებს მიმსგავსებული, არამედ სიტყვა ძე, სიტყვიერთა შემოქმედი, სიტყვა - მსმენელი მამისა და თავად მეტყველი. ამის შესახებ სათანადო ჟამს, თუ ღმერთი მოგვმადლებს, უფრო ვრცლად ვიტყვით, რადგან არ დაგვვიწყებია პირობა, რომ ახლა სარწმუნოების შემაჯამებელი წინასიტყვა წარმოვადგინოთ.

ქალწულისგან შობის შესახებ [დოგმატი III]

9. გწამდეს, რომ ეს მხოლოდშობილი ძე ღვთისა ჩვენი ცოდვებისთვის ზეციდან მიწაზე ჩამოვიდა, მიიღო რა ჩვენივე მსგავსი ეს ვნებული ადამიანობა და იშვა წმინდა ქალწულისგან და წმინდა სულისგან. არა მოჩვენებითად და ზმანებითად [182]აღასრულა განკაცება, არამედ ჭეშმარიტად, გაიარა რა ქალწულში არა როგორც არხში, არამედ მისგან ჭეშმარიტად განხორციელდა და რძითაც ჭეშმარიტად გამოიკვება, ჭამდა რა ჭეშმარიტად, როგორც ჩვენ და ჭეშმარიტად სვამდა, ჩვენს მსგავსად. რადგან თუკი ზმანება იყო განკაცება, ზმანება ყოფილა ცხონებაც. ორმაგი იყო ქრისტე, ადამიანი - ხილულად, ღმერთი კი - უხილავად: ჭეშმარიტად მჭამელი, როგორც ადამიანი, ისევე როგორც ჩვენ, რადგან ჰქონდა ჩვენივე მსგავსი ვნებული ხორცი, ხოლო დამპურებელი ხუთი პურით ხუთიათასისა, როგორც ღმერთი; მომკვდრი ჭეშმარიტად, როგორც ადამიანი, ხოლო ოთხი დღის მკვდრის აღმადგინებელი, როგორც ღმერთი; ჭეშმარიტად ჩაძინებული ნავში, როგორც ადამიანი და მავალი წყლებზე, როგორც ღმერთი.

ჯვრის შესახებ [დოგმატი IV]

10. იგი ჭეშმარიტად ეცვა ჯვარს ჩვენი ცოდვებისთვის, ხოლო თუკი უარყოფა გსურს, ადგილი გამხელს შენ ცხადად, ეს სანატრელი გოლგოთა, რომელზეც ახლა შევიკრიბეთ მასზე ჯვარცმულის გამო, და მთელი დანარჩენი სამყარო აივსო მცირედ-მცირედ ძელის ჯვრით. ჯვარს ეცვა არა საკუთარი ცოდვებისთვის, არამედ იმისთვის, რომ ჩვენ გავეთავისუფლებინეთ ჩვენი ცოდვებისგან. მაშინ მოიძულეს ადამიანებმა და გვემეს, როგორც კაცი, მაგრამ ქმნილების მიერ შეცნობილ იქნა, როგორც ღმერთი. რადგან მზე, მხილველი უპატიოქმნილი მეუფისა, შედგა ძრწოლით, ვერ იტვირთა რა სახილავი. 
დაფვლის შესახებ

11. ჭეშმარიტად დაიდო კლდის საფლავში, როგორც ადამიანი, მაგრამ კლდეები შიშით შეიმუსრნენ მის მიერ. ჩავიდა მიწისქვეშეთში, რომ იქიდან მართლები გამოესყიდა. ისურვებდი, მითხარი ერთი, რომ ცოცხლებს მიეღოთ მადლი, რომელთა უმრავლესობა  არ არის წმინდა, ხოლო ისინი, რომელნიც ადამიდან მოყოლებული მრავალჟამეულად იყვნენ შემწყვდეულნი, ვერ მიახლებოდნენ თავისუფლებას საბოლოოდ? წინასწარმეტყველი ესაია ესოდენ მაღალხმიანად ქადაგებდა მის შესახებ. არ გსურს, რომ მეუფე ჩავიდეს და გამოისყიდოს ქადაგი? იქ იყო დავითი, სამუელი, ყველა წინასწარმეტყველი და თვით იოანე, რომელმაც თქვა მივლინებულთა მეშვეობით21: “შენ ხარ მომავალი, თუ სხვას უნდა ველოდოთ” (მათ. 11.3)? არ ისურვებდი, რომ ჩავიდეს და გამოისყიდოს ამგვარნი?

აღდგომის შესახებ [დოგმატი V]

12. მაგრამ ჩავიდა რა მიწისქვეშეთში, კვლავ ზეამოვიდა და დაფლული იესო კვლავ აღდგა ჭეშმარიტად მესამე დღეს. თუკი ოდესმე იუდეველები დაგცინებენ შენ, უმალვე პასუხი მიაგებე და ასე ჰკითხე: იონა მესამე დღეს გამოვიდა ვეშაპიდან (იონ. 2.11) და ნუთუ ქრისტე ვერ აღდგებოდა მიწიდან მესამე დღეს? მიცვალებული, შეეხო რა ელისეს ძვლებს, აღდგა (4 მეფ. 13.21) და ნუთუ ადამიანთა შემოქმედი უფრო ადვილად არ აღდგებოდა მამის ძალით? მაშ, ჭეშმარიტად აღდგა და აღდგა რა, კვლავ ეჩვენა მოწაფეებს. თორმეტი მოწაფე  არის მოწმე მისი აღდგომისა, რომლებიც არა ლამაზი სიტყვებით მოწმობდნენ, არამედ ვიდრე ტანჯვამდე და სიკვდილამდე მისი აღდგომის ჭეშმარიტებისათვის დამაშვრალობდნენ. თუკი “ორი ან სამი მოწმის პირით მტკიცდება ყოველი სიტყვა” (მეორ. რჯ. 19.15; მათ. 18.16), თანახმად წერილისა, ქრისტეს აღდგომას თორმეტი მოწმობს და ნუთუ კვლავ ურწმუნო ხარ აღდგომის მიმართ?

ამაღლების შესახებ

13. აღასრულა რა მოთმინების სარბიელი ქრისტემ და ადამიანები [183]გამოისყიდა ცოდვებისგან, ავიდა კვლავ ზეცაში და ღრუბელმა შეიწყნარა იგი. ანგელოზნი გვერდით ედგნენ22 აღმავალს, ხოლო მოციქულნი უჭვრეტდნენ. თუკი ვინმეს წარმოთქმულის არ სჯერა, მან იმის ძალით ირწმუნოს, რასაც ახლა ხედავს. ყოველი მეფის გარდაცვალების შემდგომ  სიცოცხლესთან ერთად იშრიტება მათი ძალაც, ჯვარცმულ ქრისტეს კი თაყვანს სცემს მთელი სამყარო. ჯვარცმულს ვქადაგებთ და ძრწიან აწ ძალნი. მრავალი ეცვა ჯვარს სხვადასხვა დროს, მაგრამ სხვა რომელი ჯვარცმულის მოხმებას გაუდევნია დემონები ოდესმე?

14. ამრიგად, არ უნდა გვერცხვინებოდეს ჯვარი ქრისტესი, არამედ სხვებმა თუნდაც დაფარონ, შენ ცხადად აღიბეჭდე შუბლზე23, რათა იხილავენ რა დემონები სამეფო ნიშანს, შორს გაცვივდნენ შეძრწუნებულნი. გამოისახე24 ეს ნიშანი ჭამისას თუ სმისას, ჯდომისას, წოლისას, დგომისას, საუბრისას, სიარულისას და, საერთოდ, ყოველი საქმისას. რადგან ვინც აქ ეცვა ჯვარს, ზემოთ არის, ცათა შინა. ჯვარცმული და დაფლული საფლავში რომ დარჩენილიყო, საფუძველი გვექნებოდა სირცხვილისა. ახლა კი, ვინც ჯვარს ეცვა ამ გოლგოთაზე, აღმოსავლეთისკენ [მდებარე] ზეთისხილის მთიდან აღვიდა ზეცად. ჩავიდა რა აქედან ჯოჯოხეთში და კვლავ ჩვენთან ამოვიდა, ჩვენგან ისევ მამასთან ავიდა ზეცაში, რომელიც მას უხმობს და ეუბნება: “დაჯექი ჩემს მარჯვნივ, სანამ დავსხამდე შენს მტრებს შენს ფეხთა ქვეშ” (ფს. 109.1).

მომავალი სამსჯავროს შესახებ [დოგმატი VI]

15. ეს იესო ქრისტე, რომელიც ამაღლდა, კვლავ მოვა ზეციდან და არა მიწიდან. “არა მიწიდან”, ვამბობ, რადგან მრავალი ანტიქრისტეს მოსვლა არის მოსალოდნელი მიწიდან. აჰა, როგორც ხედავ, მრავალმა დაიწყო თქმა, რომ “ მე ვარ ქრისტე” (მათ. 24.5), ხოლო შემდეგ მოსალოდნელია მოვიდეს “მოოხრების სისაძაგლე” (მათ. 24.15), რომელიც სახელს “ქრისტე” სიცრუით მიაკუთვნებს საკუთარ თავს. შენ კი ჭეშმარიტ ქრისტეს, ღვთის მხოლოდშობილ ძეს, ამიერიდან არათუ მიწიდან, არამედ ზეციდან მომავალს, დაელოდე, რომელიც გამოუჩნდება ყველას ყოველგვარი ელვისა და სინათლის ბრწყინვალებაზე აღმატებულად, ლახვარმოსილ ანგელოზთა თანხლებით25, რომ განსაჯოს ცოცხალნი და მკვდარნი და [184]იმეფოს ზეციურ, საუკუნო და დაუსრულებელ სასუფეველში. დარწმუნებული იყავი ამაშიც, რადგან არიან მრავალნი, რომელნიც ამბობენ, რომ დასრულებადია ქრისტეს სასუფეველი. 

სულიწმინდის შესახებ [დოგმატი VII]

16. გწამდეს სულიწმინდაც და მართებული აზრი გქონდეს მის შესახებ, რადგან მრავალნი არიან, რომელნიც უცხონი არიან სულიწმინდისგან და ბოროტმეტყველებას26 ასწავლიან მასზე27. შენ კი იცოდე, რომ ერთია ეს სულიწმინდა, განუყოფელი, მრავალძალოვანი, მრავალს იქმს, მაგრამ თავად არ ნაწილდება, იცის საიდუმლონი და გამოიკვლევს ყოველივეს, თვით ღვთის სიღრმეებსაც (1 კორ. 2.10). რომელიც უფალ იესო ქრისტეზე მტრედის სახით გადმოვიდა (მათ. 3.16); რომელიც რჯულსა და წინასწარმეტყველებში მოქმედებდა; რომელიც ახლაც, ნათლისღების ჟამს, აღბეჭდავს შენს სულს; რომლის სიწმინდესაც ყველა გონიერი ბუნება28 საჭიროებს; რომლის მიმართაც თუკი ვინმე გმობას გაბედავს, არ ექნება მიტევება არც ამ საუკუნეში და არც მომავალში (მათ. 12.32); რომელიც მამისა და ძის თანაბარი დიდების პატივით პატივიცემა; რომლის საჭიროებაც გააჩნიათ საყდრებს და უფლებებს, მთვრობებს და ხელმწიფებებს, რადგან ერთია ღმერთი, მამა ქრისტესი, ერთია უფალი იესო ქრისტე (შდრ. 1 კორ. 8.6), მხოლო ღმერთის მხოლოდშობილი ძე  და ერთია სულიწმინდა, ყოველივეს განმწმენდელი და ღმერთმყოფელი, რჯულსა და წინასწარმეტყველებში, ძველსა და ახალ აღთქმაში მეტყველი.

17. ეს ტვიფარი29 გქონდეს მუდამ შენს გონებაში, რაც ახლა შეჯამებული სახით ზედაპირულად წარმოითქვა შენთვის, ხოლო თუკი მოგვმადლებს უფალი, წერილისეული მტკიცებულებების თანდართვითაც გადმოიცემა ძალისაებრ. რადგან არ არის მართებული სარწმუნოების საღმრთო და წმინდა საიდუმლოთა შესახებ ალალბედზე, საღვთო წერილის გარეშე, მსჯელობა, არც ლიტონად რწმუნებითა და სიტყვათა დაკაზმულობით შემოზღუდვა (παραφέρεσθαι). ნურც მე, რომელიც ამას გეუბნები შენ, მერწმუნები მარტივად, თუკი  საღმრთო წერილიდან არ მოვიტან ნათქვამის მტკიცებულებებს, რადგან მაცხოვარება ამ ჩვენი სარწმუნოებისა არის არა სიტყვათმთხზველობისგან30, არამედ საღვთო წერილთა მტკიცებულებისგან.

ადამიანის აგებულების შესახებ31 [დოგმატი VIII]

სულის შესახებ

18. მას შემდგომ, რაც ეს პატიოსანი, დიდებული და ყოვლადწმინდა [185]სარწმუნოება შეიმეცნე, შეიცანი ახლა საკუთარი თავიც, თუ როგორი ხარ, რომ მრჩობლი აგებულებისა ხარ ადამიანი: სულისა და სხეულისგან შედგენილი, და რომ, როგორც ცოტა ხნის წინ ითქვა, თავად ღმერთი არის შემოქმედი სულისა და სხეულისა. იცოდე, რომ გაქვს თვითხელმწიფე სული, უმშვენიერესი ქმნილება ღვთისა, ხატი შემოქმედისა, უკვდავი ღვთისმიერი უკვდავმყოფელობით, არსება სიტყვიერი და უხრწნელი ამათი მომნიჭებლის მიზეზით, რომელსაც აქვს ხელმწიფება გააკეთოს ის, რაც სურს. მაშ, არა მნათობთა განლაგების შესაბამისად32 ჩადიხარ ცოდვას, არც ბედისწერის გამო ისიძვავ და არც,  როგორც ზღაპრობენ ზოგნი, თანავარსკვლავედები33 გაიძულებენ შენ, რომ აღვირახსნილობას მიეცე.  რატომ გაურბიხარ საკუთარ ცოდვათა აღიარებას  და უდანაშაულო ვარსკვლავებს მიაწერ მათ მიზეზს? მეტად ნუღარ დაუჯერებ ვარსკვლავთმრიცხველებს, რადგან მათ შესახებ ამბობს საღვთო წერილი: “დადგნენ და გიხსნან შენ ცის ვარსკვლავთმრიცხველებმა”. და შემდეგ: “აჰა ყველანი, როგორც ნამჯა ცეცხლში, დაიწვებიან და ვერ განარინებენ თავიანთ სულებს ალისგან” (ეს. 47. 13-14).

19. შეისწავლე ასევე ისიც, რომ სანამ ამ სამყაროში იშვებოდა სული, არანაირად არ სცოდავდა, არამედ შემოვედით რა უცოდველნი, ახლა არჩევანისმიერ ვცოდავთ. ყურს ნუ დაუგდებ იმათ, რომელნიც არასწორად განმარტავენ ნათქვამს: “ხოლო თუკი რაც არ მსურს, მას ვიქმ” (რომ. 7.16). არამედ ის გაიხსენე, ვინც ამბობს: “თუკი ისურვებთ და მე მომისმენთ, კეთილ ნაყოფს მიწისას შეჭამთ, თუკი არ ისურვებთ და არც შეისმენთ ჩემსას, მახვილი შთაგნთქვთ თქვენ (ეს. 1.19-20) და შემდგომი. და კვლავ: “როგორც წარუდგინეთ თქვენი ასოები მონებად უწმინდურობას და ურჯულოებას ურჯულოებისთვის, ასევე ახლა წარუდგინეთ თქვენი ასოები მონებად სიმართლეს სიწმინდისთვის” (რომ. 6.19). გახსოვდეს წერილი, რომელიც ამბობს: “როგორც არ გამოსცადეს ღმერთი, რომ ჰყოლოდათ გონებაში”, და რომ “ცოდნა ღვთის შესახებ ცხადია მათთვის” (რომ. 1.28,19), და რომ “მათი თვალები დაიხუჭნენ” (მათ. 13.15). და კვლავ, თავად ღმერთი ხმობს და ამბობს: “მე დაგნერგე შენ ნაყოფიერ ვენეხად ყოველი ჭეშმარიტებით, როგორ შეიცვალე სიმწარედ უცხო ვენახი”? (იერ. 2.21)

20. სული უკვდავია და მსგავსია ყოველი სული, მამაკაცისა თუ დედაკაცისა, მხოლოდ  სხეულის  ასოები განირჩევიან. არ არის წყება სულებისა, ბუნებითად რომ სცოდავდნენ და წყება სულებისა, ბუნებითად რომ იქმოდნენ სიმართლეს, არამედ არჩევანისგან არის ორივე. ერთსახოვანნი და მსგავსნი არიან ყველაფერში სულთა არსებანი34. ვიცი, რომ ბევრი ვისაუბრე და დიდი დრო გავიდა უკვე, მაგრამ რა არის ცხონებაზე უფრო ძვირფასი? არ გსურს დაშვრე და საგზალი მიიღო ერეტიკოსთა წინააღმდეგ? არ გსურს იცოდე გზის განშტოებანი, რომ უცოდინრობის გამო ხრამში არ გადაიჩეხო? თუკი მოძღვარნი ხედავენ არამცირე სარგებელს იმაში, რომ შენ ეს ისწავლო, ნუთუ შენ, მოსწავლეს, არ გმართებს სიამოვნებით შეიწყნარო ნათქვამთა სიმრავლე?

21. სული თვითხელმწიფეა და ეშმაკს ძალუძს შთააგონოს, არჩევანის წინააღმდეგ იძულების ხელმწიფება კი არა აქვს. გამოსახავს შენში სიძვის გულისთქმას, თუ გსურს, მიიღებ, ხოლო თუ არ გსურს, არ მიიღებ. რადგან თუ იძულებით ისიძვე, რაღა მიზეზით გაამზადა ღმერთმა გეენა? თუკი ბუნების გამო და არა არჩევანის კვალობაზე იქმ სიმართლეს, რის გამო გაამზადა ღმერთმა [186]გამოუთქმელი გვირგვინები? თვინიერია ცხვარი, მაგრამ იგი ვერასოდეს მიიღებს გვირგვინს თვინიერებისთვის, რადგან თვინიერება არა არჩევანის მიერ, არამედ ბუნებითად აქვს მას.

სხეულის შესახებ

22. შეისწავლე, საყვარელო, რამდენადაც შესაძლებელი იყო, სულის თაობაზე. ძალისაებრ მიიღებ სწავლებას შენი სხეული შესახებაც. ყურადღებას ნუ მიაქცევ იმათ, რომელნიც ამბობენ, რომ ეს სხეული უცხოა ღვთისგან. რადგან ისინი, რომელთაც სწამთ, რომ სხეული უცხოა ღვთისგან და სული დამკვიდრებულია მასში, როგორც უცხო ჭურჭელში, უყოყმანოდ მოიხმარენ მას სიძვაში. მაინც რატომ მოიძაგეს მათ ეს საკვირველი სხეული? რით არის იგი დაკლებული მშვენიერებას? განა არა აქვს აღნაგობის ქმნულკეთილობა? ნუთუ არ სჭირდებოდა მას შესამეცნებლად თვალთა უბრწყინვალესი აგებულება? როგორ ხდება, რომ ყურები, ირიბად განლაგებულნი, დაუბრკოლებლად ღებულობენ ბგერას? როგორ განარჩევს ყნოსვა სუნს და შეიწყნარებს კეთილსურნელებას? როგორ არის ენა მსახური ორი საქმისა: გემოს აღქმისა (γευστικῆς ἕξεως) და სამეტყველო მოქმედებისა? როგორ არის, რომ ფილტვს, რომელიც დაფარულში მდებარეობს, შეუწყვეტლად ძალუძს ჰაერის ამოსუნთქვა? ვინ შთააგონა გულს შეუჩერებელი  ფეთქვა? ვინ არის ის, ვინ დაანაწილა ამდენი ძარღი და არტერია? რომელმა ბრძენმა გადააბა ძვლები მყესებით? ვინ განსაღვრა (δοὺς) საკვების ნაწილი არსებობისთვის (εἰς ὑπόστσιν), ხოლო ნაწილი გამოაცალკევა კეთილსახოვანი გამოყოფისთვის (εἰς εὐσχήμονα διάκρισιν) და უშვერი ასოები უფრო კეთილსახოვანი ადგილებით დაფარა (1 კორ. 12.23)? ვინ შეამყარა უწყვეტად, მარტივი შეზავების მიერ, დარღვევისკენ მიდრეკილი ადამიანური ბუნება?

23. ნუ მეტყვი, რომ სხეული არის მიზეზი ცოდვისა. რადგან თუკი სხეული ცოდვის მიზეზია, რატომ არ სცოდავს მკვდარი? მიეცი მახვილი ხელში ახლადგარდაცვლილს, მკვლელობა არ მოხდება. ჩაიაროს ახლახან აღსრულებული ახალგაზრდის წინაშე ყოველგვარმა მშვენიერებამ, სიძვის გულისთქმა არ აღიძვრება. რატომ? იმიტომ რომ სხეული არ სცოდავს თავისთავად, არამედ სხეულის მიერ - სული. სხეული არის იარაღი და თითქოსდა სამოსი და საფარველი სულისა.  თუკი მისგან (სულისგან) სიძვა გადაეცემა, [სხეული] უწმინდური ხდება, ხოლო თუ წმინდა სული დამკვიდრდება [მასში], ხდება ტაძარი სულიწმინდისა. არა მე ვამბობ ამას, არამედ პავლე მოციქულმა თქვა: “არ იცით, რომ ჩვენ სხეული არის ტაძარი ჩვენ შორის დამკვიდრებული სულიწმინდისა” (1 კორ. 6.19)? მაშ, მოუფრთხილდი სხეულს, როგორც ღვთის ტაძრად მყოფს. ნუ შეამღვრევ სიძვით შენს ხორცს, ნუ შებღალავ ამ შენს მშვენიერ სამოსს. ხოლო თუკი შებღალე, გარეცხე ახლა სინანულის მიერ, რადგან ჟამია განბანისა.

24. უბიწოების შესახებ სიტყვაც ისმინონ თავდაპირველად მონაზონთა და ქალწულთა მწყობრმა, რომელთაც ანგელოზებრივი ცხოვრება წარმართეს წუთისოფელში, შემდეგ კი ეკლესიის დანარჩენმა სიმრავლემ35. დიდებული გვირგვინი არის გამზადებული თქვენთვის, ძმანო. ნუ გაცვლით მცირედ სიამოვნებაზე უდიდეს ღირსებას. ისმინეთ რას ამბობს მოციქული: “არავინ იყოს მეძავი, ან ბილწი, როგორც ესავი, რომელმაც ერთი შეჭამანდის სანაცვლოდ გაყიდა თავისი პირმშოობა” (ებრ. 12.16). ხარ რა ჩაწერილი ანგელოზებრივ წიგნში უბიწოების გულისთქმის გამო, გაფრთხლდი, კვლავ არ გაისვარო სამეძავო საქმეებით.

25. კვლავ, მეორე მხრივ, წარმართავ რა უბიწოებას, ნუ იქედმაღლებ ქორწინებაში შესულთა წინააღმდეგ, “რადგან ქორწინება წმინდაა და საწოლი შეუბღალავი” (ებრ. 13.4), როგორც მოციქული ამბობს. შენც, რომელსაც გაქვს [187]სიწმინდე, განა ქორწინებულთაგან არ დაიბადე? იმის გამო, რომ ოქროს შენაძენი გაქვს, ვერცხლს ნუ დაიწუნებ. კეთილი სასოება შეინარჩუნონ იმათაც, რომელნიც ქორწინებაში არიან ქორწინების რჯულის კვალობაზე, რომელნიც შეამკობენ რჯულიერ ქორწინებას და არა მის აღვირახსნილობას უზომო ძალაუფლების მიერ, რომელთაც იციან ჟამი თავშეკავებისა, რომ ლოცვისთვის მოიცალონ, რომელნიც შეკრებებზე36 ეკლესიაში სუფთა სამოსთან ერთად სუფთა სხეულითაც წარდგებიან, რომელნიც ქორწინებაში შევიდნენ შვილიერებისთვის და არა სიამეთმოყვარებისთვის.

26. ერთგზის ქორწინებულნი მეორე ქორწინებაში შესულთ ნუ მოიძაგებენ. მშვენიერია და საკვირველი თავშეკავება, მაგრამ დასაშვებია მეორე ქორწინებაში შესვლაც, რომ არ ისიძვონ უძლურებმა. “კარგია მათთვის თუკი დარჩებიან, როგორც მე, ამბობს მოციქული, ხოლო თუ ვერ მოითმენენ, იქორწინონ, რადგან უმჯობესია ქორწინება, ვიდრე აღგზნება” (1 კორ. 7.8-9). ხოლო ყველაფერი დანარჩენი შორს განიშორეთ: სიძვა, მრუშობა და აღვირახსნილობის ყოველგვარი გამოვლინება. შეუნახეთ უფალს წმინდა სხეული, რომ უფალმაც მოჰხედოს სხეულს.

საკვებთა შესახებ

27. გამოიკვებოს სხეული საჭმლით იმისთვის, რომ იცოცხლოს და დაუბრკოლებლად იმსახუროს, და არა იმისთვის, რომ განცხრომას მიეცეს37. საკვებთა შესახებაც გქონდეთ თქვენ ეს სწავლებანი, რადგან მრავალნი საკვებთან მიმართებაშიც სცდებიან. ერთნი ნაკერპავს მიეახლებიან განურჩევლად, მეორენი კი, მოღვაწენი, მჭამელებს განიკითხავენ და საკვების თაობაზე სწავლებით სხვადასხვაგვარად შეიბილწება იმათი სული, რომელთაც არ იციან ჭამისა თუ არჭამის სასარგებლო მიზეზები, რადგან ვმარხულობთ რა და ღვინისა და ხორცისგან თავის ვიკავებთ, მათ არ მოვიძულებთ, როგორც სისაძაგლეს, არამედ სასყიდელს მოველით: რომ გრძნობადთა უგულებელმყოფელნი სულიერი და უხილავი ტრაპეზით დავტკბეთ და რომ აწ ცრემლით მთესველებმა სიხარულით მოვიმკოთ მომავალ საუკუნეში (ფს. 125.