Georgian (Georgia)English (United Kingdom)

წიგ­ნი X

 

სა­ეკ­ლე­სიო ის­ტო­რი­ის მე­ა­თე წიგ­ნი შე­ი­ცავს შემ­დეგს:

 

I.   ღვთის­გან ჩვენ­თვის ბო­ძე­ბუ­ლი მშვი­დო­ბის შე­სა­ხებ.

II.  ეკ­ლე­სი­ა­თა აღ­დგე­ნის შე­სა­ხებ.

III. ყვე­ლა ად­გილ­ზე [წარ­მო­ე­ბულ] გა­ნახ­ლე­ბა­თა შე­სა­ხებ.

IV. შეს­ხმი­თი სიტ­ყვა სა­სი­ხა­რუ­ლო მოვ­ლე­ნე­ბის გა­მო.

ეკლესიათა აგებასთან დაკავ­ში­რე­ბით წარ­მო­თქმუ­ლი შე­სხმი­თი სი­ტყვა, მი­ძღვ­ნი­ლი ტვი­რო­სელ­თა ეპისკოპოს პავლინესადმი.

V.  ქრის­ტი­ა­ნებ­თან და­კავ­ში­რე­ბით სა­იმ­პე­რიო კა­ნო­ნე­ბის ას­ლე­ბი.

ასლი სხვა საიმპერიო დად­გე­ნი­ლე­ბი­სა, რო­მე­ლიც ასე­ვე იქ­ნა შე­ქმნი­ლი, და აღ­ნიშ­ნავს, რომ ძღვე­ნი მხო­ლოდ კა­თო­ლი­კე ეკ­ლე­სი­ას უნ­და მი­ე­ცეს.

ასლი საიმპერიო ეპისტოლისა, რომლის მეშ­ვე­ო­ბით ბრძა­ნებს ეპის­კო­პოს­თა სი­ნო­დის რომ­ში გა­მა­რთვას ეკ­ლე­სი­ა­თა ერ­თო­ბი­სა და ერთ­სუ­ლოვ­ნე­ბის გამო.

ასლი საიმპერიო ეპისტოლისა, რომლის მეშ­ვე­ო­ბით ბრძა­ნებს, მე­ო­რედ გა­ი­მარ­თოს სი­ნო­დი ეპის­კო­პოს­თა ყო­ველ­გვა­რი გა­თი­შუ­ლო­ბის აღ­მო­ფხვ­რის გამო.

VI.  სა­სუ­ლი­ე­რო პირ­თა სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი სამ­სა­ხუ­რი­სა­გან გან­თა­ვი­სუფ­ლე­ბის შე­სა­ხებ (ას­ლი სა­ი­მ­პე­რიო ეპის­ტო­ლის, რომ­ლის მე­შვე­ო­ბით ეკ­ლე­სი­ებს ებო­ძე­ბა ფული).

VII. მოგ­ვი­ა­ნე­ბით ლი­კი­ნი­უ­სის ბო­როტ­მოქ­მე­დე­ბი­სა და მი­სი და­ღუპ­ვის შე­სა­ხებ (ასლი სა­იმ­პე­რიო ეპის­ტო­ლი­სა, რომ­ლის მე­შვე­ო­ბით ბრძა­ნებს, ეკ­ლე­სი­ე­ბის წი­ნა­მდგომ­ლე­ბი გან­თა­ვი­სუფ­ლე­ბულ იქ­ნან ყო­ველ­გვა­რი სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი ვალ­დე­ბუ­ლე­ბი­სა­გან).

VIII. კონ­სტან­ტი­ნეს გა­მარ­ჯვე­ბი­სა და იმ წყა­ლო­ბა­თა შე­სა­ხებ, რაც მის მი­ერ გა­ცე­მულ იქ­ნა რო­მა­ელ­თა ძა­ლა­უფ­ლე­ბის ქვე­შევ­რდომ­თათ­ვის.

I

მად­ლი ღმერთს, ყოვ­ლი­ე­რე­ბის მე­უ­ფე­სა და ყოვ­ლისმპყრო­ბელს ყვე­ლაფ­რის­თვის, ყვე­ლა­ზე დი­დი მად­ლო­ბა ჩვე­ნი სუ­ლე­ბის მაც­ხო­ვარ­სა და გა­მომ­სყიდ­ველს, იე­სო ქრის­ტეს, რომ­ლის მეშ­ვე­ო­ბით ყო­ველ­თვის ვლო­ცუ­ლობთ გა­რე­დან და გო­ნე­ბა­ში შფო­თი­სა­გან ჩვე­ნი სიმ­შვი­დის მტკი­ცედ და შე­ურ­ყევ­ლად დაც­ვი­სათ­ვის. ლოც­ვებ­თან ერ­თად ეკ­ლე­სი­ის ის­ტო­რი­ის გო­ნე­ბით გავ­ნლილ ნა­წილს და­ვუ­მა­ტებთ მე­ა­თე ტომს, და ამას შენ მო­გიძღვნით, ჩემ­თვის უწ­მინ­დე­სო პავ­ლი­ნე[1], შენ მო­გიხ­მობ რო­გორც მთე­ლი ამ ნაშ­რო­მის ბე­ჭედს; და რიც­ხვით სრულ­ში შე­სა­ბა­მი­სად ად­გი­ლობ­რივ ეკ­ლე­სი­ა­თა აღ­დგე­ნის სრულ შეს­ხმით სიტ­ყვას გან­ვა­წე­სებთ ღვთის სუ­ლის მორჩილ­ნი ისე, რო­გორც გვიბ­რძა­ნებს: "უმ­ღე­რეთ უფალს ახა­ლი სიმ­ღე­რა; რა­მე­თუ საკ­ვირ­ვე­ლი საქ­მე­ე­ბი ქმნა: იხ­სნა იგი მის­მა მარ­ჯვე­ნამ და მის­მა წმინ­და მკლავ­მა. უფალ­მა ცნო­ბი­ლი გა­ხა­და მი­სი ხსნა, ხალ­ხე­ბის წი­ნა­შე გა­აც­ხა­და მი­სი სი­მარ­თლე" (ფს. 98, 1‑2).

და აი, წი­ნას­წარ­მეტ­ყვე­ლე­ბა­თა ბრძა­ნე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად აწ ახალ სიმ­ღე­რას შე­მოვ­ძა­ხებთ, რად­გან ამ სა­ში­ნე­ლი და ბნე­ლი სა­ნა­ხა­ო­ბე­ბი­სა და ამ­ბე­ბის შემ­დეგ ახ­ლა ასე­თი სა­ნა­ხა­ო­ბი­სა და შეს­ხმის ღირ­სი გავ­ხდით, რაც ჩვე­ნამ­დე მრა­ვალ მარ­თალს და ღვთის მო­წა­მეს გუ­ლით ეწა­და, ეხი­ლა მი­წა­ზე და ვერ იხი­ლა, მო­ეს­მი­ნა და ვერ მო­ის­მი­ნა (შდრ. მათ. 13, 17). მაგ­რამ მათ მთე­ლი მოს­წრა­ფე­ბით ჰპო­ვეს გა­ცი­ლე­ბით უკე­თე­სი თვით ცა­ში და სა­მოთ­ხე­ში, და ღვთი­უ­რი განცხრო­მით წარ­ტა­ცე­ბულ იქ­ნენ. ჩვენ კი ვა­ღი­ა­რებთ, რომ ეს მოვ­ლე­ნე­ბი უფ­რო მე­ტია, ვიდ­რე ჩვენ ვიმ­სა­ხუ­რებთ; ზე­აღ­მა­ტე­ბუ­ლად ვართ გან­ცვიფ­რე­ბუ­ლი ამ დი­დი სა­ბოძ­ვა­რის მი­ზე­ზის მად­ლით, გვიკ­ვირს მი­სი და მთე­ლი სუ­ლის ძა­ლით სა­თა­ნა­დოდ თაყ­ვანს ვცემთ და აღ­წე­რი­ლი წი­ნას­წარ­მეტ­ყვე­ლე­ბის ჭეშ­მა­რი­ტე­ბას და­ვა­მოწ­მებთ, რო­მელ­თა მეშ­ვე­ო­ბით ნათ­ქვა­მია: "მო­დით და იხი­ლეთ უფ­ლის საქ­მე­ები, რა სა­სა­წა­უ­ლე­ბიც ქმნა მან დე­და­მი­წა­ზე, შეწ­ყვი­ტა ომე­ბი დე­და­მი­წის კი­დე­ე­ბამ­დე. მშვილდს და­ამტვრევს და სა­ჭურ­ველს შე­მუს­რავს, და ფა­რებს ცეც­ხლით დაწ­ვავს" (ფს. 46, 8‑9). გან­ვაგ­რძობთ თხრო­ბას მო­ხა­რულ­ნი იმით, რომ ეს სიტ­ყვე­ბი ჩვენ­ზე აღ­სრულ­და.

ზე­მოხ­სე­ნე­ბუ­ლი გზით გაუჩი­ნარ­და ღვთის­მო­ძუ­ლე­თა მთე­ლი მოდ­გმა და ადა­მი­ან­თა პი­რი­სა­გან ერ­თბა­შად აღი­გა­ვა, ისე რომ კვლავ აღ­სრულ­და ღვთის სიტ­ყვა, რო­მე­ლიც ამ­ბობს: "ვნა­ხე უღ­მერ­თო ამაღ­ლე­ბუ­ლი და აღ­ზე­ვე­ბუ­ლი რო­გო­რიც ლი­ბა­ნის ნაძ­ვე­ბი და გა­ვი­არე, და, აჰა, აღარ იყო, და ვე­ძე­ბე მი­სი ად­გი­ლი, და არა იპო­ვა" (ფს. 36, 35‑37). და აწ ნა­თელ­მა და გას­ხი­ვოს­ნე­ბულ­მა დღემ, მას შემ­დეგ, რაც მას აღარ ჩრდი­ლავს ღრუბ­ლე­ბი, ცი­უ­რი სი­ნათ­ლის სხი­ვე­ბით მთელ მსოფ­ლი­ო­ში გა­ნაბრწყი­ნა ქრის­ტეს ეკ­ლე­სი­ები. ჩვე­ნი კრე­ბუ­ლის გა­რეთ მყოფ­თაც არ ჰქო­ნი­ათ შუ­რი, და ჩვენ­თან ერ­თად, თუ თა­ნას­წო­რად არა, მა­ინც სარ­გებ­ლობ­დნენ ღვთის­გან ჩვენ­და­მი ბო­ძე­ბუ­ლი გად­მოღ­ვრი­სა და წილ­მქო­ნე­ო­ბი­სა­გან.

 

II

ყვე­ლა ადა­მი­ა­ნი იყო თა­ვი­სუ­ფა­ლი ტი­რა­ნე­ბის ძა­ლა­უფ­ლე­ბი­სა­გან. და პირ­ვან­დე­ლი ბო­რო­ტე­ბე­ბი­სა­გან გა­მოხ­სნი­ლი, თი­თოე­უ­ლი მათ­გა­ნი თა­ვი­სე­ბუ­რად აღი­ა­რებ­და ერ­თა­დერთ ჭეშ­მა­რიტ ღმერთს ღვთის­მო­სავ­თა გა­მო მებ­რძოლს. მაგ­რამ გან­სა­კუთ­რე­ბით ჩვენ, რომ­ლე­ბიც ღვთის ქრის­ტე­ზე ვამ­ყა­რებთ იმე­დებს, გვქონ­და ენი­თა­უ­წე­რე­ლი სი­ხა­რუ­ლი და ღვთი­უ­რი რამ მხი­ა­რუ­ლე­ბა ყვა­ო­და ყვე­ლა ად­გი­ლას, რომ­ლე­ბიც მცი­რე ხნის წინ ტი­რა­ნე­ბის უღ­მერ­თო­ბით იყო დან­გრე­ული, და რო­გორც დი­დი და სა­სიკ­ვდი­ლო და­ზი­ა­ნე­ბი­სა­გან აღ­დგე­ნი­ლი და კვლავ სა­ძირკვლი­დან უსაზღვრო სი­მაღ­ლემ­დე აღ­მარ­თუ­ლი ტაძ­რე­ბი გა­ცი­ლე­ბით ძლი­ერ ბრწყი­ნავ­და, ვიდ­რე ისი­ნი, რომ­ლე­ბიც ძვე­ლად და­ან­გრი­ეს.

და იმ­პე­რა­ტო­რე­ბიც, ყვე­ლა­ზე უზე­ნა­ეს­ნი, ქრის­ტი­ა­ნე­ბის გა­მო ერ­თი მე­ო­რე­ზე მი­ყო­ლე­ბით კა­ნო­ნე­ბის გა­მო­ცე­მით უფ­რო მე­ტად და დი­დად გა­ნამ­ტკი­ცებ­დნენ ჩვენ­და­მი ღვთის დიდ სა­ბოძ­ვარს; და ეპის­კო­პო­სე­ბიც გა­მუდ­მე­ბით ღე­ბუ­ლობ­დნენ იმ­პე­რა­ტო­რი­სა­გან პი­რად წე­რი­ლებს, პა­ტივს და ფულს. მათ­გან ური­გო არ იქ­ნე­ბა, ამ ნაშ­რომ­ში, რო­გორც წმინ­და ფი­ლა­ზე, წიგ­ნში თა­ვის დრო­ზე ჩავ­წე­რო ლა­თი­ნუ­რი­დან ბერ­ძნულ ენა­ზე გად­მო­თარგმნი­ლი სიტ­ყვე­ბი, რა­თა ჩვენს შემ­დეგ ყვე­ლა­სათ­ვის ხსოვ­ნის მეშ­ვე­ო­ბით იქ­ნას შე­მო­ნა­ხუ­ლი.

 

III

ამის შემ­დეგ წარ­მოგ­ვიდ­გა სა­ნა­ხა­ობა, რის­თვი­საც ჩვენ ყვე­ლა ვლო­ცუ­ლობ­დით და რა­საც ძლი­ერ ვეს­წრა­ფო­დით: გა­ნახ­ლე­ბა­თა დღე­სას­წა­უ­ლე­ბი ქა­ლა­ქებ­ში და ახ­ლად აგე­ბუ­ლი სამ­ლოც­ვე­ლო­ე­ბის კურ­თხე­ვე­ბი, ეპის­კო­პოს­თა ერ­თად შეკ­რე­ბე­ბი, შო­რი­დან უც­ხო ქვეყ­ნე­ბი­დან მო­სულ­თა თავ­ყრი­ლო­ბე­ბი, ერ­თი მრევ­ლის მე­ო­რე­სად­მი კე­თილ­გან­წყო­ბა, ქრის­ტეს სხე­უ­ლის ასო­ე­ბის ერთ ჰარ­მო­ნი­ად შეკ­რე­ბილ­თა ერ­თო­ბა. მო­მავ­ლის სა­ი­დუმ­ლოდ მო­მას­წა­ვე­ბე­ლი წი­ნას­წარ­მეტ­ყვე­ლის სიტ­ყვის თა­ნახ­მად ძვა­ლი ძვალს უერ­თდე­ბო­და და სახ­სა­რი სახ­სარს, და ყვე­ლა­ფე­რი, რა­საც წი­ნას­წარ­მეტ­ყვე­ლუ­რი სიტ­ყვა იგა­ვე­ბის მეშ­ვე­ო­ბით უტ­ყუ­ა­რად მო­ას­წა­ვებ­და (შდრ. ეზეკ. 37, 7‑10). ერ­თი იყო ყვე­ლა ასოს გავ­ლით გავ­რცე­ლე­ბუ­ლი ღვთი­უ­რი სუ­ლის ძა­ლა; და ყვე­ლას ერ­თი სუ­ლი ჰქონ­და და სარ­წმუ­ნო­ე­ბის ერ­თი­და­ი­გი­ვე მო­შურ­ნე­ობა; და ყვე­ლას­გან ერ­თი სა­გა­ლო­ბე­ლი გა­ნა­დი­დებ­და ღმერთს. წი­ნამძღვრე­ბი სრუ­ლად მსა­ხუ­რობ­დნენ, მღვდლე­ბი მღვდელ­მოქ­მე­დებ­დნენ და აღას­რუ­ლებ­დნენ ეკ­ლე­სი­ის ღვთივ­შვე­ნი­ერ წე­სებს ასე ფსალ­მუ­ნე­ბის გა­ლო­ბი­თა და და­ნარჩე­ნი ღვთის­გან ჩვენ­თვის გად­მო­ცე­მუ­ლი სიტ­ყვე­ბის მოს­მე­ნით, საღ­ვთო და სა­ი­დუმ­ლო მსა­ხუ­რე­ბის აღ­სრუ­ლე­ბით; და [წარ­მოდ­გე­ნი­ლი] იყო მაც­ხოვ­რის ვნე­ბე­ბის გა­მო­უთ­ქმე­ლი სიმ­ბო­ლო­ები. ერ­თობ­ლი­ვად ყვე­ლა ასა­კის მა­მა­კა­ცი და ქა­ლი გო­ნე­ბის მთე­ლი ძა­ლით მლოც­ვე­ლი და მად­ლი­ე­რე­ბის შემ­წირ­ვე­ლი გო­ნე­ბი­თა და სუ­ლით სი­კე­თე­თა მი­ზეზს, ღმერთს მი­ა­გებ­და პა­ტივს.

იქ დამსწრე [ეკ­ლე­სი­ის] მმარ­თველ­თა­გან ყვე­ლა წარ­მოთ­ქვამ­და შეს­ხმით სიტ­ყვებს, რო­გო­რიც თი­თოე­ულს შე­ეძ­ლო, და შთა­ა­გო­ნებ­და სა­ყო­ველ­თაო ზე­იმს.

 

IV

და ერ­თი კა­ცი ზო­მი­ე­რად ნი­ჭი­ე­რი[2], ვი­საც შედ­გე­ნი­ლი ჰქონ­და სიტ­ყვა, გა­მო­ვი­და შუ­აში. და რო­დე­საც მწყემ­სე­ბის უმ­რავ­ლე­სო­ბა იქ იმ­ყო­ფე­ბო­და და დუ­მი­ლი­თა და წეს­რი­გის დაც­ვით ყუ­რად­ღე­ბას მი­აპ­ყრობ­და, სა­ეკ­ლე­სიო კრე­ბა­ზე პი­რა­დად ერ­თი ყვე­ლა­ფერ­ში სა­უ­კე­თე­სო და ღვთის­სათ­ნო ეპის­კო­პო­სის მი­მართ, ვი­სი მო­შურ­ნე­ო­ბით და მონ­დო­მე­ბით ტვი­როს­ში აი­გო ფი­ნი­კი­ა­ში გან­სა­კუ­რე­ბით მშვე­ნი­ე­რი ტა­ძა­რი, წარ­მოთ­ქვა შემ­დე­გი სიტ­ყვა:

 

ეკლესიათა აგებასთან დაკავშირებით წარმოთქმული შესხმითი სიტყვა, მიძღვნილი ტვიროსელთა ეპისკოპოს პავლინესადმი

ღვთის მოყ­ვას­ნო და მღვდელ­ნო, რო­მელ­თაც გმო­სავთ წმინ­და პო­დი­რი და დი­დე­ბის ცი­უ­რი გვირ­გვი­ნი, ღვთი­უ­რი ცხე­ბა და სუ­ლიწ­მინ­დის სამღვდე­ლო შე­სა­მო­სე­ლი; და ღვთის წმინ­და ტაძ­რის ახალ­გაზ­რდა სი­ა­მა­ყევ, მო­ხუ­ცის სიბრძნით ღვთის­გან პა­ტივ­დე­ბუ­ლო, ნორჩი და მწვერ­ვა­ლამ­დე ასუ­ლი სათ­ნო­ე­ბის უხ­ვი საქ­მე­ე­ბი­თა და ქმე­დე­ბე­ბით წარ­მოჩე­ნი­ლო, ვი­საც თვით მთე­ლი ქვეყ­ნი­ე­რე­ბის მომ­ცველ­მა ღმერ­თმა ქრის­ტეს­თვის მის მხო­ლოდ­შო­ბილ და პირ­მშო სიტ­ყვის­თვის, და მი­სი წმინ­და და ღვთივ­შვე­ნი­ე­რი სძლის­თვის დე­და­მი­წა­ზე სახ­ლის აგე­ბი­სა და აღ­დგე­ნის გა­მორჩე­უ­ლი პა­ტი­ვი მი­ა­ნი­ჭა. ზო­გი ისურ­ვებს, გი­წო­დოს ან ახა­ლი ბე­სე­ლი­ელი, საღ­ვთო კარ­ვის ამ­გე­ბი, ან სო­ლო­მო­ნი, ახა­ლი და გა­ცი­ლე­ბით უკე­თე­სი იე­რუ­სა­ლი­მის მე­ფე, ან ახა­ლი ზო­რო­ბა­ბე­ლი, ღვთის ტაძ­რის პირ­ველ­ზე გა­ცი­ლე­ბით მე­ტი დი­დე­ბით შემ­მო­სა­ვი; და ასე­ვე თქვენც, ქრის­ტეს სამღვდე­ლო ფა­რის ცხვრე­ბო, კე­თილ სიტ­ყვა­თა სა­კურ­თხე­ვე­ლო, გო­ნი­ე­რე­ბის სას­წავ­ლე­ბე­ლო, ღვთის­მო­სა­ო­ბის სიწ­მინ­დევ და ღვთის სათ­ნო პირ­თა სას­მე­ნე­ლო: ძვე­ლად, რო­დე­საც საღ­ვთო წე­რი­ლის­გან ამო­კით­ხულ ღვთის სას­წა­უ­ლებ­რივ ნიშ­ნებს და ადა­მი­ა­ნე­ბი­სად­მი უფ­ლის საკ­ვირ­ველ ქველ­მოქ­მე­დე­ბებს ვის­მენ­დით, შეგ­ვეძ­ლო ღვთი­სად­მი აღ­გვევ­ლი­ნა სა­გა­ლობ­ლე­ბი და ოდე­ბი, და გვეთ­ქვა გან­სწავ­ლუ­ლებს: "ღმერ­თო, ჩვე­ნი ყუ­რე­ბით გვეს­მა, ჩვენ­მა მა­მებ­მა გვამ­ცნეს ჩვენ საქ­მე, რაც გა­ა­კე­თე მათ დღე­ებ­ში, ძველ დღე­ებ­ში" (ფს. 44, 1). მაგ­რამ ახ­ლა არც მოს­მე­ნით, არც სიტ­ყვე­ბის წარ­მოთ­ქმით აღ­ვიქ­ვამთ ყოვ­ლად კე­თი­ლი­სა და ყო­ველ­თა მე­უ­ფის, ჩვე­ნი ღმერ­თის მაღ­ლი­დან გა­მოწ­ვდილ მკლავს და ცი­ურ მარ­ჯვე­ნას; საქ­მე­ე­ბით, რო­გორც იტ­ყვი­ან, და სა­კუ­თა­რი თვა­ლე­ბით ვხე­დავთ ძვე­ლად მეხ­სი­ე­რე­ბით გად­მო­ცე­მულ სარ­წმუ­ნო და ჭეშ­მა­რიტ [ამ­ბებს]. გა­მარ­ჯვე­ბის მე­ო­რე სიმ­ღე­რა უნ­და ვიმ­ღე­როთ, ხმა­მაღ­ლა შე­მოვ­ძა­ხოთ და ვთქვათ: "რაც გვეს­მა, იმას კი­დე­ვაც ვხე­დავთ ძალ­თა უფ­ლის ქა­ლაქ­ში, ჩვე­ნი ღმერ­თის ქა­ლაქ­ში" (ფს. 48, 8). რო­მელ ქა­ლაქ­ში, თუ არა ამ ახ­ლად აშე­ნე­ბულ, და ღვთის­გან შექ­მნილ­ში, "რო­მე­ლიც არის ცოც­ხა­ლი ღმერ­თის ეკ­ლე­სია, ჭეშ­მა­რი­ტე­ბის სვე­ტი და სიმ­ტკი­ცე", რის შე­სა­ხე­ბაც სხვა რამ საღ­ვთო წი­ნას­წარ­მეტ­ყვე­ლე­ბა ასე ახა­რებს: "დი­დე­ბუ­ლი ით­ქვა შენს შე­სა­ხებ, ღვთის ქა­ლა­ქო" (ფს. 86, 3)? მას­ში შეგვკრი­ბა ჩვენ ყოვ­ლად კე­თილ­მა ღმერ­თმა მი­სი მხო­ლოდ­შო­ბი­ლის მად­ლით, და თი­თოე­ულ­მა მოწ­ვე­ულ­მა იგა­ლო­ბოს, არა მხო­ლოდ იგა­ლო­ბოს, არა­მედ შეს­ძა­ხოს და თქვას: "გა­მი­ხარ­და ჩემს მი­მართ ნათ­ქვა­მი: "უფ­ლის სახ­ლში წა­ვი­დეთ" და "უფა­ლო, შე­ვიყ­ვა­რე შე­ნი სახ­ლის მშვე­ნი­ე­რე­ბა და შე­ნი დი­დე­ბის დამ­კვიდ­რე­ბის ად­გი­ლი" (ფს. 121, 1; 25, 8). და არა მხო­ლოდ თი­თოე­ულ­მა ცალ-ცალ­კე, არა­მედ ყვე­ლამ ერ­თად ერ­თი სუ­ლი­თა და ერ­თი სამ­შვინ­ვე­ლით პა­ტი­ვი მი­ვა­გოთ და გან­ვა­დი­დოთ, და ვთქვათ: "დიდ არს უფა­ლი და ძლი­ერ ქე­ბულ, ჩვე­ნი ღმერ­თის ქა­ლაქ­ში მის წმინ­და მთა­ზე" (ფს. 47, 2). და ჭეშ­მა­რი­ტად დი­დია იგი ადა­მი­ან­თა ძე­ებ­თან და დი­დია მი­სი სახ­ლი, მა­ღა­ლი, ფარ­თო და სა­ხილ­ვე­ლად ლა­მა­ზი. დი­დი არის უფა­ლი მხო­ლო შე­მოქ­მე­დი საკ­ვირ­ვე­ლე­ბა­თა, დი­დი არის შე­მოქ­მე­დი, დიდ და გა­მო­უკ­ვლე­ველ, დი­დე­ბულ და ჯე­რარ­ნა­ხულ საქ­მე­თა, რო­მელ­ნიც ვერ აღი­რიც­ხე­ბი­ან. დი­დი არს დრო­თა და ჟამ­თა შემცვლე­ლი, მე­ფე­თა და­მამ­ხო­ბე­ლი და და­მად­გი­ნე­ბე­ლი, გლა­ხა­კის მი­წი­დან აღ­მად­გი­ნე­ბე­ლი და ნა­კე­ლი­დან ღა­რი­ბის წა­მომ­ყე­ნე­ბე­ლი (შდრ. დან. 2, 21; ფს. 113, 7). "დას­ცა ძლი­ე­რე­ბი ტახ­ტე­ბი­დან და აა­მაღ­ლა გლა­ხაკ­ნი მი­წი­დან. მწყურ­ვა­ლე­ნი სი­კე­თით აღავ­სო, და ამ­პარ­ტა­ვან­თა მკლა­ვე­ბი შე­მუს­რა" (ლუკ. 1. 52‑53). არა მხო­ლოდ მორ­წმუ­ნე­ე­ბის­თვის, არა­მედ ურ­წმუ­ნო­ე­ბის­თვი­საც სარ­წმუ­ნო ყო ძველ თხრო­ბა­თა ჩა­ნა­წე­რი, საკ­ვირ­ველ­მოქ­მედ­მა, დიდ საქ­მე­თა მოქ­მედ­მა, ყოვ­ლი­ე­რე­ბის მე­უ­ფემ, მთე­ლი ქვეყ­ნი­ე­რე­ბის შე­მოქ­მედ­მა, ყოვ­ლისმპყრო­ბელ­მა, ყოვ­ლად­კე­თილ­მა, ერ­თმა და მხო­ლო ღმერ­თმა, ვი­საც ვუმ­ღე­რით ახალ სიმ­ღე­რას, გარ­და ამი­სა გვეს­მის: "საკ­ვირ­ვე­ლე­ბა­თა ერ­თა­დერთ შე­მოქ­მედს, რა­მე­თუ სა­უ­კუ­ნოდ არის წყა­ლო­ბა მი­სი ... დი­დი მე­ფე­ე­ბის განმგმი­რავს ... და ძლი­ე­რი მე­ფე­ე­ბის მკვლელს; რა­მე­თუ სა­უ­კუ­ნოდ არის წყა­ლო­ბა მი­სი... რა­მე­თუ ჩვენს სიმ­დაბ­ლე­ში გაგ­ვიხ­სე­ნა... და გა­მოგ­ვის­ყი­და ჩვენს მტერ­თა­გან" (ფს. 98, 1; 136, 4.17; 18, 23‑24).

"არა­სო­დეს დავცხრე­ბით ამ სიტ­ყვე­ბით ყოვ­ლი­ე­რე­ბის მა­მის გან­დი­დე­ბი­სა­გან. მაგ­რამ ჩვენს სი­კე­თე­თა მე­ო­რე მი­ზეზს, ღვთის­მცოდ­ნე­ო­ბა­ში შემ­ყვანს, ღვთის­მო­სა­ო­ბის ჭეშ­მა­რიტ მოძ­ღვარს, უღ­მერ­თო­თა დამ­ღუპ­ველს, ტი­რა­ნე­ბის მკვლელს, ცხოვ­რე­ბის გა­მო­მას­წო­რე­ბელს, ჩვენ სა­სო­წარ­კვე­თილ­თა მაც­ხო­ვარს იე­სოს ჩვე­ნი პი­რით მი­ვა­გოთ პა­ტი­ვი; რად­გან მან ერ­თა­დერ­თმა, რო­გორც ყოვ­ლად კე­თი­ლი მა­მის ერ­თა­დერთ ყოვ­ლად­კე­თილ შვი­ლად მყოფ­მა, მა­მი­სე­უ­ლი კაც­თმოყ­ვა­რე­ო­ბის გან­ზრახ­ვით მე­ტად გულ­მოდ­გი­ნედ შე­ი­მო­სა ჩვე­ნი, სად­ღაც ქვე­მოთ ხრწნი­ლე­ბა­ში მდე­ბა­რე­თა ბუ­ნე­ბა ისე, რო­გორც რო­მე­ლი­მე სა­უ­კე­თე­სო მკურ­ნა­ლი სნე­ულ­თა გა­დარჩე­ნის გუ­ლის­თვის "ხე­დავს სა­ში­ნე­ლე­ბებს და მა­ინც ეხე­ბა სა­ძაგ­ლო­ბებს, და სხვი­სი უბე­დუ­რე­ბე­ბის­თვის თვი­თონ იმ­კის მწუ­ხა­რე­ბას"*. არა მხო­ლოდ სნე­ულ­ნი, არც სა­ში­ნე­ლი წყლუ­ლე­ბით და დამ­პა­ლი ია­რე­ბით და­ტან­ჯულ­ნი, არა­მედ მიც­ვა­ლე­ბულ­თა შო­რის მდე­ბა­რე­ნი ჩვენ თვით სიკ­ვდი­ლის წი­ა­ღი­დან თვი­თონ სა­კუ­თა­რი თა­ვით გა­მოგ­ვიხ­სნა; რად­გან ცა­ში სხვას არა­ვის ჰქონ­და ასე­თი ძა­ლა, რა­თა ესო­დენ მრა­ვალ­თა და­უ­ზი­ა­ნებ­ლად გა­მოხ­სნი­სათ­ვის ემ­სა­ხუ­რა. მხო­ლოდ იგი თვი­თონ შე­ე­ხო ჩვე­ნი ხრწნი­ლე­ბის მძი­მე ვნე­ბებს, მხო­ლოდ მან და­ით­მი­ნა ჩვე­ნი ტან­ჯვე­ბი, მხო­ლოდ მან აი­ღო ჩვე­ნი უღ­მერ­თო­ე­ბე­ბის სას­ჯე­ლი, არა ნა­ხევ­რად მკვდრე­ბის, არა­მედ მთლი­ა­ნად საფ­ლა­ვებ­სა და სა­მარ­ხებ­ში [მდე­ბა­რე­ნი] სა­ძა­გელ­ნი და აყ­რო­ლე­ბულ­ნი აღად­გი­ნა; და ძვე­ლა­დაც და ახ­ლაც კაც­თმოყ­ვა­რე მო­შურ­ნე­ო­ბით ნე­ბის­მი­ე­რის, თვით ჩვე­ნი იმე­დის სა­პი­რის­პი­როდ გვიხ­სნა, და სი­კე­თე­თა მა­მის უშურ­ვე­ლო­ბა გად­მოგ­ვცა ცხო­ველ­მყო­ფელ­მა, ნა­თელმყვა­ნე­ბელ­მა, ჩვენ­მა დიდ­მა მკურ­ნალ­მა, მე­ფემ და უფალ­მა, ღვთის ქრის­ტემ. მაგ­რამ იმ დროს, რო­დე­საც უწ­მინ­დურ დე­მონ­თა საც­თუ­რით და ღვთის­მო­ძუ­ლე სულ­თა მოქ­მე­დე­ბე­ბით ადა­მი­ან­თა მთელ მოდ­გმას ბნელ ღა­მე­სა და ღრმა წყვდი­ად­ში ჩა­მარ­ხულს [ხე­დავ­და], მხო­ლოდ იგი გაც­ხად­და და რო­გორც ცვი­ლი დნე­ბა მი­სი სი­ნათ­ლის სხი­ვე­ბით, ისე დახ­სნა ჩვე­ნი უღ­მერ­თო­ე­ბე­ბის ბორ­კილ­თა ჯაჭ­ვე­ბი. (შდრ. ფს. 58,8).

"ახ­ლა კი ესო­დე­ნი მად­ლი­სა და ქველ­მოქ­მე­დე­ბის გა­მო ბრა­ზით გამსკდარ­მა მშვე­ნი­ე­რე­ბის მო­ძუ­ლე შურ­მა და უკე­თუ­რე­ბის მოყ­ვა­რე დე­მონ­მა მთე­ლი მი­სი მო­მაკ­ვდი­ნე­ბე­ლი ძა­ლე­ბი და­რაზ­მა ჩვენს წი­ნა­აღ­მდეგ. პირ­ვე­ლად გა­ცო­ფე­ბუ­ლი ძაღ­ლის მსგავ­სად მის­კენ ნას­როლ ქვებს კბი­ლე­ბით ღრღნი­და და მის გან­მდევ­ნელ­თა წი­ნა­აღ­მდეგ მრის­ხა­ნე­ბა გა­დაჰ­ქონ­და ნას­როლ უსუ­ლო საგ­ნებ­ზე, სამ­ლოც­ვე­ლო­ე­ბის ქვებ­სა და სახ­ლე­ბის უსუ­ლო მა­სა­ლას მხე­ცუ­რი სიშ­ლე­გით ეკ­ვე­თე­ბო­და და, რო­გორც თვი­თონ ეგო­ნა, ეკ­ლე­სი­ებს აუ­და­ბუ­რებ­და. შემ­დეგ ზოგ­ჯერ უღ­მერ­თო ტი­რა­ნე­ბის მუ­ქა­რე­ბით, ზოგ­ჯერ კი უღ­მერ­თო მმარ­თვე­ლე­ბის ბრძა­ნე­ბუ­ლე­ბე­ბით სა­ში­ნელ სტვე­ნას და გვე­ლის მსგავს ხმებს უშ­ვებ­და; და ამას­თან თა­ვის სიკ­ვდილს გად­მოღ­ვრი­და, და დამ­ღუპ­ვე­ლი და სულ­თა გამხრწნე­ლი შხა­მე­ბით მის მი­ერ შეპ­ყრო­ბილთ სულს უწამ­ლავ­და და კლავ­და მკვდა­რი კერ­პე­ბის მო­მაკ­ვდი­ნე­ბე­ლი მსხვერპლშე­წირ­ვე­ბით, - კა­ცის სა­ხის მქო­ნე ყვე­ლა მხე­ცი და ყვე­ლა სა­ხის სი­სას­ტი­კე აღ­ძრა ჩვენს წი­ნა­აღ­მდეგ.

მაგ­რამ კვლავ თა­ვი­დან დი­დი თათ­ბი­რის ან­გე­ლოზ­მა, ღვთის დიდ­მა მხე­დართმთა­ვარ­მა, საკ­მა­რი­სი წვრთნის შემ­დეგ, რაც მი­სი სა­მე­ფოს უდი­დეს­მა ჯა­რის­კა­ცებ­მა ყვე­ლაფ­რის დათ­მე­ნი­სა და სიმ­ტკი­ცის გზით აჩვე­ნეს, მეყ­სე­უ­ლად ასე გა­მოც­ხა­დე­ბით უჩი­ნა­რი და არარ­სე­ბუ­ლი გა­ხა­და მტე­რი და მო­წი­ნა­აღ­მდე­გე, ისე რომ არც ჩან­და, თუ იყო ოდეს­მე სა­ხელ­დე­ბუ­ლი; ხო­ლო მი­სი მე­გობ­რე­ბი და ში­ნა­უ­რე­ბი ყო­ვე­ლი­ვეს დი­დე­ბის, არა მხო­ლოდ ადა­მი­ა­ნე­ბის, არა­მედ ცი­უ­რი ძა­ლე­ბი­საც, მზი­სა და მთვა­რის, და ვარსკვლა­ვე­ბის, მთე­ლი ცი­სა და ქვეყ­ნი­ე­რე­ბის მიღ­მა და­ა­წი­ნა­ურა; ამ­გვა­რად, მოხ­და ის, რაც აქამ­დე არა­სო­დეს მომ­ხდა­რა: ყო­ველ­თა უზე­ნა­ე­სი იმ­პე­რა­ტო­რე­ბი, რომ­ლე­ბიც გრძნო­ბენ, რომ მის­გან მი­ი­ღეს პა­ტი­ვი, მკვდარ კერ­პებს პირ­ში აფურ­თხე­ბენ, თე­ლა­ვენ დე­მონ­თა უკა­ნო­ნო კა­ნო­ნებს და მა­მე­ბის­გან გად­მო­ცე­მულ ძველ ცთო­მი­ლე­ბას დას­ცი­ნი­ან, ხო­ლო სცნო­ბენ ერ­თსა და მხო­ლო ღმერთს, ყოვ­ლი­ე­რე­ბის მე­უ­ფედ აღი­ა­რე­ბენ ყო­ველ­თა და მათ სა­ზო­გა­დო ქველ­მოქ­მედს, ქრის­ტეს, ღვთის შვილს, და ძეგ­ლებ­ზე მას მხსნელს უწო­დე­ბენ; მი­სი მარ­თა­ლი საქ­მე­ე­ბი და უღ­მერ­თო­თა წი­ნა­აღ­მდეგ გა­მარ­ჯვე­ბა დე­და­მი­წა­ზე არ­სე­ბულ ქა­ლაქ­თა მე­უ­ფე ქა­ლა­ქის შუ­ა­გულ­ში სა­იმ­პე­რიო ნიშ­ნე­ბით წა­რუშ­ლე­ლი ხსოვ­ნი­სათ­ვის წა­ა­წე­რეს. ამ­გვა­რად სა­უ­კუ­ნი­დან მხო­ლო იე­სო ქრი­ტე, ჩვე­ნი მაც­ხო­ვა­რი თვით დედ­მი­წა­ზე ყვე­ლა­ზე აღ­ზე­ვე­ბულ­თა­გა­ნაც არის აღი­ა­რე­ბუ­ლი არა რო­გორც ადა­მი­ან­თა შო­რის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი მე­ფე, არა­მედ თაყ­ვა­ნის იცე­მე­ბა რო­გორც ყოვ­ლი­ე­რე­ბის ღმერ­თის ნამ­დვი­ლი შვი­ლი და თვი­თო­ნაც ღმერ­თი.

"და სა­მარ­თლი­ა­ნა­დაც. რად­გან რო­მელ მე­ფეს მო­უ­პო­ვე­ბია ოდეს­მე ესო­დე­ნი სათ­ნო­ება, რომ დე­და­მი­წა­ზე ყვე­ლა ადა­მი­ა­ნე­ბის სმე­ნა და ენა აღ­ვსი­ლია მი­სი სა­ხე­ლით? რო­მელ მე­ფეს, ასე ღვთის­მო­სა­ვი და ბრძნუ­ლი კა­ნო­ნე­ბის გან­მა­წე­სე­ბელს შეს­წევ­და საკ­მა­რი­სი ძა­ლა, რა­თა ისი­ნი მი­წის კი­დე­თა­გან მთე­ლი მსოფ­ლი­ოს მწვერ­ვა­ლამ­დე ყვე­ლა ადა­მი­ა­ნის მო­სას­მე­ნად გა­მო­ექ­ვეყ­ნე­ბია? ვინ და­არ­ღვია უკულ­ტუ­რო ერე­ბის უკულ­ტუ­რო და ბარ­ბა­რო­სუ­ლი ჩვე­უ­ლე­ბე­ბი მი­სი კულ­ტუ­რუ­ლი და ყვე­ლა­ზე კაც­თმოყ­ვა­რე კა­ნო­ნე­ბით? ვინ აჩვე­ნა ზე­ა­და­მი­ა­ნუ­რი სათ­ნო­ება, რო­დე­საც ყვე­ლა მას ეო­მე­ბო­და, ისე რომ დღი­თი-დღე იფურჩქნე­ბა და გა­ნახ­ლდე­ბა მთე­ლი მი­სი ცხოვ­რე­ბა? ვინ და­ა­ფუძ­ნა ერი სა­უ­კუ­ნი­დან არ სმე­ნი­ლი, არა დე­და­მი­წის ერთ კუთ­ხე­ში და­მა­ლუ­ლი, არა­მედ მთელ მზის­ქვე­შეთ­ში [განვრცო­ბი­ლი]? ვინ შე­მოზ­ღუ­და ჯა­რის­კა­ცე­ბი ღვთის­მო­სა­ო­ბის სა­ჭურ­ვე­ლით ისე, რომ მტრის წი­ნა­აღ­მდეგ ბრძო­ლა­ში ადა­მან­ტზე უფ­რო მტკი­ცე სუ­ლი წარ­მოაჩი­ნეს. რო­მე­ლი მე­ფე იყო ესო­დე­ნი ძა­ლა­უფ­ლე­ბის მქო­ნე, რომ სიკ­ვდი­ლის შემ­დე­გაც მი­უძ­ღო­და ჯარს, და მტრებ­ზე გა­მარ­ჯვე­ბის ძეგ­ლებს დგამ­და, და ყვე­ლა ად­გილს, სო­ფელ­სა და ქა­ლაქს, ბერ­ძნულ­სა თუ ბარ­ბა­რო­სულს, მი­სი სა­მე­ფო სახ­ლე­ბი­სა და საღ­ვთო ტაძ­რე­ბის სიწ­მინ­დე­ე­ბით აღავ­სებ­და, რო­გორც აღავ­სო ეს ტა­ძა­რი ამ მშვე­ნი­ე­რი სამ­კა­უ­ლე­ბი­თა და სა­ბოძ­ვა­რე­ბით? ჭეშ­მა­რი­ტად პა­ტივ­სა­ცე­მი, დი­დი, გან­ცვიფ­რე­ბი­სა და გაკ­ვირ­ვე­ბის ღირ­სია იგი­ვე ეს საქ­მე­ე­ბი და არის რო­გორც ჩვე­ნი მაც­ხოვ­რის სა­მე­ფოს ცხა­დი მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბე­ბი; რად­გან ახ­ლაც, მან თქვა და იქ­მნა, მან ბრძა­ნა და და­ე­ფუძ­ნა, რად­გან რა შეძ­ლებ­და, რომ წინ აღ­დგო­მო­და ყო­ველ­თა მე­უ­ფე­სა და მმარ­თველს, და თვით ღვთის სიტ­ყვას? (ფს. 33, 9; 148, 5) ამ სა­კით­ხე­ბის ზედ­მი­წევ­ნით ჭვრე­ტა­სა და გან­მარ­ტე­ბას ცალ­კე მო­ცა­ლე­ო­ბა სჭირ­დე­ბა. მშრო­მელ­თა გულ­მოდ­გი­ნე­ბას არა ესო­დენ დი­დად და სა­უ­კე­თე­სოდ მიიჩნევს იგი, ვი­საც ღმერთს ვუ­წო­დებთ, რო­დე­საც უმ­ზერს ყვე­ლა ჩვენ­გა­ნი­სა­გან შემ­დგარ სუ­ლი­ერ ტა­ძარს, და ზე­დამ­ხედ­ვე­ლობს ცოც­ხა­ლი და მტკი­ცე ქვე­ბი­სა­გან ნა­შე­ნებ სახლს, კარ­გად და უსაფრთხოდ და­ფუძ­ნე­ბულს მო­ცი­ქულ­თა და წი­ნას­წარ­მეტ­ყველ­თა სა­ძირ­კველ­ზე, მა­შინ რო­ცა ქვა­კუთ­ხე­დი არის თვით იე­სო ქრის­ტე, რო­მე­ლიც უარ­ყვეს არა მხო­ლოდ ძვე­ლის და იმ უკ­ვე აღარ არ­სე­ბუ­ლი [შე­ნო­ბის], არა­მედ ჯერ კი­დევ ახ­ლაც მრა­ვა­ლი ადა­მი­ა­ნის შე­ნო­ბის ბო­როტ საქ­მე­თა ბო­როტ­მა მშე­ნებ­ლებ­მა; მაგ­რამ მო­ი­წო­ნა მა­მამ, და მა­ში­ნაც და ახ­ლაც ამ ჩვე­ნი სა­ერ­თო ეკ­ლე­სი­ის კუთ­ხის თავ­ში და­ა­ფუძ­ნა. ეს ცოც­ხა­ლი ღვთის თვით ჩვენ­გან შემ­ზა­დე­ბუ­ლი ცოც­ხა­ლი ტა­ძა­რი, ვგუ­ლის­ხმობ უდი­დეს და ჭეშ­მა­რი­ტი სიტ­ყვით ღვთივ­შვე­ნი­ერ სა­კურ­თხე­ველს, რომ­ლის ყვე­ლა­ზე ში­და წმინ­და ად­გი­ლი მრა­ვალ­თათ­ვის უხი­ლა­ვია, ნამ­დვი­ლად წმინ­დაა და წმინ­და­თა წმინ­და, - რო­მე­ლი მი­სი მხილ­ვე­ლი გა­ბე­დავს მის აღ­წე­რას? ვინ შეძ­ლებს მის გარ­შე­მო არ­სე­ბუ­ლი ტაძ­რის შე­ნო­ბე­ბის შიგ­ნით თვა­ლის შევ­ლე­ბას, თუ არა მხო­ლოდ ყოვ­ლი­ე­რე­ბის დი­დი მღვდელ­მთა­ვა­რი, რომ­ლის­თვი­საც ერ­თა­დერ­თის­თვის არის ნე­ბა­დარ­თუ­ლი ყვე­ლა გო­ნი­ე­რი სუ­ლის გა­მო­უთ­ქმე­ლი [სა­ი­დუმ­ლო­ე­ბე­ბის] გულ­მოდ­გი­ნედ კვლე­ვა? მაგ­რამ შე­საძ­ლოა სხვის­თვი­საც, თა­ნას­წორ­თა­გან მხო­ლოდ ერ­თის­თვის არის მი­საწ­ვდო­მი მის შემ­დეგ მე­ო­რე ად­გი­ლის მო­პო­ვე­ბა, მმარ­თვე­ლი­სათ­ვის, რო­მე­ლიც მე­თა­უ­რობს ამ ჯარს, რო­მელ­საც თვით პირ­ველ­მა და დიდ­მა მღვდელთმთა­ვარ­მა სამღვდე­ლო მსა­ხუ­რე­ბე­ბის ამ მე­ო­რე ად­გი­ლით პა­ტი­ვი სცა, თქვე­ნი ღვთი­უ­რი სამ­წსოს მწყემსს, ვი­საც მა­მის წი­ლის­ყრი­თა და გან­სჯით ერ­გო თქვე­ნი ერი. მან იგი და­ად­გი­ნა რო­გორც თა­ვი­სი მსა­ხუ­რი და მი­სი ნე­ბის გან­მმარ­ტე­ბე­ლი, რო­გორც ახა­ლი აა­რო­ნი ან მელ­ქი­სე­დე­კი, მიმ­სგავ­სე­ბუ­ლი ღვთის ძი­სად­მი, მის­გან და­ტო­ვე­ბუ­ლი და ხანგრძლი­ვად და­ცუ­ლი ყვე­ლა თქვენ­გა­ნის ერ­თობ­ლი­ვი ლოც­ვე­ბით. პირ­ვე­ლი და დი­დი მღვდელ­მთავ­რის შემ­დეგ მხო­ლოდ მის­თვის არის ნე­ბა­დარ­თუ­ლი, თუ პირ­ველ ად­გილ­ზე არა, მე­ო­რე­ზე მა­ინც ჩვე­ნი სუ­ლე­ბის უში­ნა­გა­ნეს ჭვრე­ტა­თა ხილ­ვა და ზე­დამ­ხედ­ვე­ლო­ბა, რო­მე­ლიც არის გა­მოც­დი­ლე­ბი­თა და დრო­ის ხანგრძლი­ვო­ბით თი­თოე­უ­ლის ზედ­მი­წევ­ნით მკვლე­ვა­რი, და მან თა­ვი­სი გუ­ლის­ხმი­ე­რე­ბი­თა და მზრუნ­ვე­ლო­ბით ყვე­ლა თქვენ­გა­ნი ღვთის­მო­სა­ო­ბის წეს­რი­გი­სა და მოძღვრე­ბის მი­მართ გა­ნაწ­ყო, მას ყვე­ლა­ზე მე­ტად ძა­ლუძს იმ საქ­მე­ე­ბის სწო­რი სიტ­ყვა აგოს, რომ­ლე­ბიც წარ­მარ­თა ღვთის ძა­ლით. (ებრ. 13, 17 არა­ზუს­ტი ცი­ტა­ტა).

"ჩვენ­მა პირ­ველ­მა და დიდ­მა მღვდელ­მთა­ვარ­მა (ებრ. 4, 14) თქვა, რომ რა­საც ხე­დავს, რომ მა­მა იქმს, მსგავ­სად­ვე მას ძეც იქმს (იოან. 5, 19). ასე­ვე ესეც გან­წმენ­დი­ლი გო­ნე­ბის თვა­ლე­ბით უმ­ზერს პირ­ველს, რო­გორც მოძ­ღვარს, და რა­საც ხე­დავს, რომ იქმს, იყე­ნებს რო­გორც პირ­ველ­სა­ხის ნი­მუ­შებს, ყვე­ლა­ზე დი­დი მსგავ­სე­ბით ქმნის მათ ხა­ტებს, რო­გო­რი ძა­ლაც არის მას­ში; იგი არაფ­რით ჩა­მო­უ­ვარ­დე­ბა იმ ბე­სე­ლი­ელს, რო­მე­ლიც თვით ღმერ­თმა აღავ­სო სიბრძნი­სა და გო­ნი­ე­რე­ბის, და სხვა ხე­ლოვ­ნე­ბი­სა და მეც­ნი­ე­რე­ბის ცოდ­ნის სუ­ლით (გა­მოს. 31, 2‑35, 30‑31), და მო­უ­წო­და ყო­ფი­ლი­ყო სიმ­ბო­ლო­ე­ბის მეშ­ვე­ო­ბით ცი­ურ სა­ხე­თა მა­ტა­რე­ბე­ლი ტაძ­რის შემ­ზა­დე­ბის შე­მოქ­მე­დი (ებრ. 8, 5). ამ­გვა­რად, იგიც ატა­რებ­და თა­ვის სულ­ში მთლი­ა­ნი ქრის­ტეს, სიტ­ყვის, სიბრძნი­სა და სი­ნათ­ლის ხატს, და არა­ვის ძა­ლუძს, აღ­წე­როს რო­გო­რი ამაღ­ლე­ბუ­ლი სუ­ლით, ხვა­ვი­ა­ნი ხე­ლით და გა­ცე­მის და­უკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბე­ლი სურ­ვი­ლით და ამას­თან ყვე­ლა თქვენ­გა­ნის რო­გო­რი მონ­დო­მე­ბი­თა და შე­მომ­წირ­ველ­თა დიდ­სუ­ლო­ვა­ნი მე­ტო­ქე­ო­ბით, - რომ არ ჩა­მორჩე­ნოდ­ნენ მის გან­ზრახ­ვას, - და­ა­ფუძ­ნა უზე­ნა­ე­სი ღმერ­თის დი­დად­შვე­ნი­ე­რი ტა­ძა­რი, ბუ­ნე­ბით უფ­რო უკე­თე­სი ნი­მუ­შის მსგავ­სი, რო­გორც უხი­ლა­ვის ხი­ლუ­ლი [გა­მო­ხა­ტუ­ლე­ბა]. და ეს ად­გი­ლი, რო­მე­ლიც ღირ­სია ით­ქვას, რომ არის ყვე­ლა­ზე პირ­ვე­ლი ად­გი­ლი, და მტრე­ბის გან­ზრახ­ვით ყვე­ლა უწ­მინ­დუ­რო­ბე­ბით იყო და­ფა­რუ­ლი, არ უგუ­ლე­ბელ­ყო არც ამის მოქ­მედ­თა ბო­რო­ტე­ბას და­უთ­მო, თუმ­ცა, შე­ეძ­ლო, სხვა ად­გი­ლას წა­სუ­ლი­ყო (ქა­ლა­ქი ათა­სო­ბით სხვა ად­გი­ლით იყო უზ­რუნ­ველ­ყო­ფი­ლი) და ეპო­ვა შრო­მის შემ­სუ­ბუ­ქე­ბა და უსი­ა­მოვ­ნე­ბა­თა­გან თა­ვი­სუფ­ლე­ბა. მაგ­რამ იგი პირ­ველ რიგ­ში თვი­თონ შე­უდ­გა საქ­მეს, შემ­დეგ მთე­ლი ხალ­ხი გა­აძ­ლი­ე­რა თა­ვი­სი მო­შურ­ნე­ო­ბით და ყვე­ლა­სა­გან ერ­თი დი­დი ხე­ლი შეკ­რა, და პირ­ვე­ლი შე­ტა­კე­ბა გა­და­ი­ტა­ნა; მან ჩათ­ვა­ლა, რომ ის, რო­მე­ლიც მტრე­ბის მი­ერ გან­სა­კუთ­რე­ბით გა­ნად­გუ­რე­ბუ­ლი იყო, ის, რო­მე­ლიც ად­რე და­ი­ტან­ჯა და ჩვე­ნამ­დე იგი­ვე დევ­ნუ­ლე­ბე­ბი და­ით­მი­ნა, რაც ჩვენ, და მსგავ­სად დე­დი­სა შვი­ლე­ბის­გან გა­უ­და­ბუ­რე­ბულ იქ­ნა, - ეს ეკ­ლე­სია უნ­და ზი­ა­რე­ბო­და ყოვ­ლად­კე­თი­ლის დიდ სა­ბოძ­ვართ. რად­გან მას შემ­დეგ, რაც დიდ­მა მწყემ­სმა გან­დევ­ნა მხე­ცე­ბი, მგლე­ბი და ყვე­ლა სას­ტი­კი და ვე­ლუ­რი მოდ­გმა და, რო­გორც საღ­ვთო წე­რი­ლი ამ­ბობს, ლო­მის ეშ­ვე­ბი შე­მუს­რა (ფს. 58, 6), შვი­ლე­ბი კვლავ ერ­თად შეკ­რე­ბის ღირ­სი გა­ხა­და, ყვე­ლა­ზე სა­მარ­თლი­ა­ნი იქ­ნე­ბო­და, რომ სამწყსოს ფა­რე­ხიც აღე­მარ­თა "მტრი­სა და შუ­რის­მა­ძი­ებ­ლის შე­სარცხვე­ნად" (ფს. 8, 2), რა­თა უღ­მერ­თო­თა ღვთის წი­ნა­აღ­მდეგ ჩა­დე­ნი­ლი და­ნა­შა­უ­ლე­ბი საქ­ვეყ­ნოდ ემ­ხი­ლე­ბი­ნა. ახ­ლა კი აღარ არი­ან ეს ღვთის­მო­ძუ­ლე­ები, რად­გან არც იყ­ვნენ; მაგ­რამ მცი­რე ხნით შექ­მნეს შფო­თი და იქ­ნენ შეშ­ფო­თე­ბულ­ნი, შემ­დეგ კი სა­მარ­თლი­ა­ნო­ბას გა­და­უ­ხა­დეს სა­კად­რი­სი საზ­ღა­ური, სრუ­ლი­ად და­ღუ­პეს თა­ვი­ან­თი თა­ვი, მე­გობ­რე­ბი და ში­ნა­უ­რე­ბი; ისე რომ ძვე­ლად წმინ­და ფი­ლებ­ზე და­წე­რი­ლი წი­ნას­წარ­მეტ­ყვე­ლე­ბე­ბი საქ­მე­ე­ბით აწ სარ­წმუ­ნოდ არის აღი­ა­რე­ბუ­ლი, მა­თი მეშ­ვე­ო­ბით საღ­ვთო სიტ­ყვა სხვა საქ­მე­ებ­საც ჭეშ­მა­რი­ტად წარ­მოაჩენს, მათ შე­სა­ხებ ცხად­ყოფს ამა­საც: "ცოდ­ვი­ლებ­მა ამო­ი­ღეს მახ­ვი­ლი, მო­ზი­დეს მა­თი მშვილ­დი გლა­ხა­კი­სა და უპო­ვა­რის და­სა­ცე­მად, გუ­ლით წრფე­ლის მო­საკ­ლა­ვად. მახ­ვი­ლი მა­თი შე­ვი­დეს მათ გულ­ში და მშვილ­დი მა­თი შე­ი­მუს­როს" (ფს. 36, 14‑15). და კვლავ: "გა­ნად­გურ­და მა­თი ხსოვ­ნა ხმას­თან ერ­თად", და "მა­თი სა­ხე­ლი წა­ი­შა­ლა სა­უ­კუ­ნოდ და უკუ­ნი­თი უკუ­ნი­სამ­დე" (ფს. 9, 5‑6), რად­გან ბო­როტ ყო­ფა­ში ჩა­ვარ­დნი­ლებ­მა "შეჰ­ღა­ღა­დეს, და არ იყო მხსნე­ლი; უფ­ლის მი­მართ, და არ შე­ის­მი­ნა მა­თი" (ფს. 17, 14), არა­მედ მათ "ერ­თად შე­ე­ბორ­კათ ფე­ხე­ბი და და­ეც­ნენ, ჩვენ კი ავ­დე­ქით და წა­მო­ვი­მარ­თეთ" (ფს. 19, 8). და მათ შო­რის წი­ნა­მოს­წა­ვე­ბუ­ლის,- "უფა­ლო, შენს ქა­ლაქ­ში მა­თი ხა­ტი გა­ა­ნად­გუ­რე" (ფს. 72, 20), - ჭეშ­მა­რი­ტე­ბა ყვე­ლას თვალ­წინ გაც­ხად­და.

"